The bitter tears of unbearable children in the Polish version or the crying theme in the translations of Heinrich Hoffmann’s Struwwelpeter


Abstract

The paper makes a comparative analysis on the theme of tears in three Polish translations of Heinrich Hoffmann’s Struwwelpeter. The aim is to interpret the collected data (words related to the theme of tears appear significantly more often in all translations than in the original) and to compare them with the strategies of Polish translators described in earlier research, especially in the studies of Joanna Dybiec-Gajer. The choices made by trans-lators in the field of lexis and syntax, as well as the applied amplifications and transformations, indicate a close connection of the contexts in which the theme of tears appears with the general features of the translation / adaptation, in particular with the tendency to emphasize the didactic function or to encourage reading for pleasure. While, on the other hand, there is an indication the choices made deal with projected reactions of the child reader’s fear, through empathy to non-serious reading. The article also presents briefly the history of Struwwelpeter’s publications in Poland in the 160 years since the first, anonymous edition of the book entitled Złota różdżka, as well as the most important threads of Polish research on the work. The interpretations of Struwwelpeter and Złota różdżka that have appeared in Polish sources and literary criticism are also mentioned as well as the problem of identifying the Polish translation (which is in fact an adaptation) with the original.


Keywords

Struwwelpeter; Złota różdżka; translation; adaptation; reading for pleasure; didacticism; empathy

Primary sources

Hoffmann, Heinrich. Der Struwwelpeter oder Lustige Geschichten und drollige Bilder von Dr. Heinrich Hoffmann. Frankfurt 1876. http://www.gasl.org/refbib/Hoffmann__Struwwelpeter.pdf

Hoffmann, Heinrich. Piotruś Rozczochraniec. Wesołe historyjki i zabawne rysunki Heinricha Hoffmanna. Translated by Lech Konopiński. Heidelberg: Edition Tintenfass, 2015/2019.

[Hoffmann, Heinrich]. Złota rószczka. Translated by Waclaw Szymanowski. Warszawa: Graf_ika Usługi Wydawnicze, 2018 [reprint of the third edi-tion, Petersburg: Tow. M.C. Wolff, 1892].

Hoffmann, Heinrich. Złota rószczka. Czytajcie dzieci, uczcie się, jak to niegrzecznym bywa źle, edited and afterword by Janusz Dunin. Łódź: Verso, 2003 [reprint of the fourth edition Petersburg: Tow. M.C. Wolff, 1883].

Hoffmann, Heinrich. Złota różdżka, czyli bajki dla niegrzecznych dzieci, illustrated by Justyna Sokołowska, adapted by Anna Bańkowska, and Karolina Iwaszkiewicz, and Zuzanna Naczyńska, and Adam Pluszka, and Marcin Wróbel, and Michał Rusinek. Warszawa: Egmont Polska, 2017.

Secondary sources

Cackowska, Małgorzata. “O starej ‘Złotej rószczce’ i nowej ‘Złotej różdżce, czyli bajkach dla niegrzecznych dzieci.’” Kultura Liberalna 451 (2017), no. 35. https://kulturaliberalna.pl/2017/08/29/malgorzata-cackow-ska-o-zlotej-rozdzce-kl-dzieciom/.

Cercenac-Lecomte, Constanze. “Der Struwwelpeter.” In Deutsche Erinnerungsorte. Vol. 3, edited by Etienne François, and Hagen Schulze. München: Verlag C.H. Beck, 2001.

Cieślikowski, Jerzy. “Wstęp.” In Antologia poezji dziecięcej, edited by Jerzy Cieślikowski, 1-6. Wrocław: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, 1981.

Dunin, Janusz. “Struwwelpeter, Stepka-Rastrepka czyli Złota Różdżka. Z dziejów kariery jednej książki.” In Hoffmann, Heinrich. Złota rószczka, 5–28. Łódź: Verso, 2003 [reprint of the fourth edition, Petersburg: Tow. M.C. Wolff, 1883].

Dybiec-Gajer, Joanna. “Implikacje utożsamiania przekładu z oryginałem. Polemika z interpretacją złotej różdżki w książce Katarzyny Slany groza w literaturze dziecięcej. Od Grimmów do Gaimana, Kraków 2016, 330 stron.” Rocznik Przekładoznawczy 13 (2018): 287–296. DOI: http://dx.doi.org/10.12775/RP.2018.017.

Dybiec-Gajer, Joanna. “Lokalizacja a przekład dla dzieci: jak utwory strasznieją i mądrzeją w tłumaczeniu na przykładzie ‘Stasia Straszydło’ i ‘Mądrej Myszy’”. In Między tekstem a kulturą. Z zagadnień przekładoznawstwa, edited by Aleksandra R. Knapik, and Piotr P. Chruszczewski, 323–345. San Diego: Æ Academic Publishing, 2018.

Dybiec-Gajer, Joanna. “Wiersz dla dzieci w przekładzie profesjonalnym i amatorskim – ‘Der Wilde Jäger’ ze zbioru ‘Struwwelpeter’ (‘Złota różdżka’) po polsku.” Orbis Linguarum 48 (2018): 235–256.

Dybiec-Gajer, Joanna. Złota różdżka – od książki dla dzieci po dreszczowiec raczej dla dorosłych. Kraków: Tertium, 2017.

Eckstaedt, Anita. “Der Struwwelpeter”. Dichtung und Deutung. Eine psychoanalytische Studie. Frankfurt am Main: Suhrkamp Verlag, 1998.

Flitner, Andreas. Konrad, sprach die Frau Mama… Über Erziehung and Nicht-Erziehung. Weinheim/Basel: Beltz Taschenbuch, 2009.

Jonca, Magdalena. “Historie o Stasiu Straszydle i innych rozrabiakach (Heinrich Hoffmann: ‘Złota różdżka’).” In Arcydzieła literatury niemieckojęzycznej. Szkice, komentarze, interpretacje. Vol. 2, edited by Edward Białek, Grzegorz Kowal, 9–20. Wrocław: Oficyna Wydawnicza Atut, 2011.

Kaniowska-Lewańska, Izabela. Literatura dla dzieci i młodzieży do roku 1864. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1980.

Leszczyński, Grzegorz. Książki pierwsze. Książki ostatnie? Literatura dla dzieci i młodzieży wobec wyzwań nowoczesności. Warszawa: Wydawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, 2012.

Pieciul-Karmińska, Eliza. “O niektórych aspektach tradycji czytania i przekładania literatury dla dzieci. Na kanwie recenzji książki Joanny Dybiec-Gajer ‘Złota różdżka – od książki dla dzieci po dreszczowiec raczej dla dorosłych.’” Porównania (2018), no. 1: 287–296, DOI: http://dx.doi.org/10.14746/por.2018.1.22.

Pieciul-Karmińska, Eliza. “Polska seria przekładowa ‘Dziadka do orzechów i króla myszy’ E.T.A. Hoffmanna.” Studia Interkulturowe 2015, no. 8: 57–87.

Rusinek, Michał. “Wstęp.” In Heinrich, Hoffmann. Złota różdżka czyli bajki dla niegrzecznych dzieci, illustrated by Justyna Sokołowska, adapted by Anna Bańkowska, and Karolina Iwaszkiewicz, and Zuzanna Naczyńska, and Adam Pluszka, and Marcin Wróbel, and Michał Rusinek. Warszawa: Egmont Polska, 2017.

Slany, Katarzyna. Groza w literaturze dziecięcej. Od Grimmów do Gaimana. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, 2016. Stahl, John Daniel. “Mark Twain’s ‘Slovenly Peter’ in the Context of Twain and German Culture.” In The Translation of Children’s Literature: A Reader, edited by Gillian Lethey, 211–224. Clevedon: Multilingual Matters, 2006.

Tuwim, Julian. “Michaś i zupa.” In Tuwim, Julian. Cicer cum caule, czyli groch z kapustą, 357–360. Warszawa: Iskry, 2009.


Published : 2020-12-31


Frużyńska, J. (2020). The bitter tears of unbearable children in the Polish version or the crying theme in the translations of Heinrich Hoffmann’s Struwwelpeter. Transfer. Reception Studies, 5, 255-279. https://doi.org/10.16926/trs.2020.05.11

Joanna Frużyńska  j.fruzynska@uw.edu.pl
University Warsaw  Poland