Emotive functions of the Polish exlibris from 1939–1945


Abstract

Ekslibris – the book ownership mark, has a tradition dating back more than five centu-ries. The history of this form of graphic design is closely connected with the epoch-making inven-tion of the font by Jan Gutenberg and the printing of incunabula - the first books. It grew and ma-tured where the book and the library appeared. Initially, it was a carrier of information about its owner. Over the centuries, it has undergone numerous transformations, which were related to cur-rent artistic trends, but also to the personal preferences of the clients. The changes also concerned graphic techniques. The 20th century brought a rebirth of cult and book decoration. On the one hand, it was greatly influenced by the development of modern graphics as an autonomous and inde-pendent visual discipline, on the other hand, it was influenced by the intensification and the need to search for new means of expression within the style and form of the bookshop. Today, a large number of bibliophiles have their own exlibris, often a few. In the era of ubiquitous digitization, dynamic development of technology and techniques, its use undoubtedly proves high cultural needs, respect for books and great care for them. Ekslibris can still be described as the emblem of the bibliophile.


Keywords

Exlibris; Library Book; Collecting; Graphics

Bańkowski, Piotr. Biblioteka Publiczna Załuskich i jej twórcy. Warszawa: Wydawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, 1959.

Bieńkowska, Barbara. Książka na przestrzeni dziejów. Warszawa: Centrum Edukacji Bibliotekarskiej, Informacyjnej i Dokumentacyjnej im. Heleny Radlińskiej, 2005.

Bochaczek-Trąbska, Joanna. „Z dziejów polskich ekslibrysów”. Częstochowskie Teki Historyczne 5 (2015): 197–211.

Chwalewik, Edward. Exlibrisy polskie XVI i XVII wieku. Wrocław: Ossolineum, 1955.

Chwalewik, Edward. Wojenne straty polskich zbiorów exlibrisów. Wrocław: Ossolineum, 1949.

Encyklopedia wiedzy o książce, edited by Aleksander Birkenmajer, Bronisław Kocowski, and Jan Trznadlowski. Wrocław / Warszawa / Kraków: Ossolineum, 1971.

Encyklopedia współczesnego bibliotekarstwa polskiego, edited by Karol Głombiowski, Bolesław Świderski, and Helena Więckowska. Wrocław / Warszawa / Kraków: Ossolineum, 1976.

Gabryś-Cichacz, Katarzyna, et al., Słownik sztuki. Kraków: Krakowskie Wydawnictwo Naukowe, 2008.

Grońska, Maria. Ekslibrisy. Wiadomości zebrane dla kolekcjonerów. Warszawa: Biblioteka Narodowa, 1992.

Historia sztuki polskiej, edited by Tadeusz Dobrowolski, and Władysław Tatarkiewicz, vol. III. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1961.

Hordyński, Piotr. “Ekslibris czasu wojny i okupacji.” Alma Mater 56 (2004): 34–35.

Hordyński, Piotr. “Ekslibrisy dwudziestolecia międzywojennego. Twórczość artystów nowoczesnych i awangardowych.” Alma Mater 38 (2002): 30–31.

Kębłowski, Janusz. Dzieje sztuki polskiej. Warszawa: Arkady, 1987.

Kozub, Waldemar. “Mała forma graficzna – ekslibris. Historia ekslibrisu polskiego.” Studia Artystyczne Akademii Świętokrzyskiej 3 (2007): 111–115.

Leksykon malarstwa i grafiki, edited by Lothar Altmann. Warszawa: Arkady, 2012.

Miodek, Jan. „Dlaczego ekslibris a nie ex libris?” Wokół ekslibrisu 3, no. 1 (December 1995). http://ekslibris.pl/.

Motyw religijny w ekslibrysie polskim, edited by Jan Kotłowski. Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 1994.

Pietrzak, Agata. “Warszawskie getto w drzeworytach S. Mrożewskiego.” Biuletyn Informacyjny Biblioteki Narodowej 170, no. 3, (2004): 9–10.

Pięć wieków ekslibrisu polskiego. Katalog wystawy ze zbiorów Biblioteki Narodowej, edited by Maria Grońska. Warszawa: Biblioteka Narodowa, 1973.

Piwocki Ksawery. Dzieje sztuki w zarysie. Od wieków średnich do końca XVIII w. Warszawa: Arkady, 1977.

Podręczny słownik bibliotekarza, edited by Grzegorz Czapik, and Zbigniew Gruszka. Warszawa: Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich, 2011.

Ryszkiewicz, Andrzej. Exlibris polski. Warszawa: Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne RSW Prasa, 1959.

Słownik języka polskiego, vol. II, edited by Władysław Doroszewski, and Stanisław Skorupa. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1960.

Słownik terminologiczny sztuk pięknych, edited by Krystyna Kubalska-Sulkiewicz. Warszawa: PWN, 1996.

Stopczyk, Stanisław K. Leksykon. Wszystko o sztuce. Malarstwo. Rzeźba. Grafika. Warszawa: Editions Spotkania, 1993.

Szyndler, Bartłomiej. Biblioteka Załuskich. Wrocław / Warszawa / Kraków: Ossolineum, 1983.

Winzer, Fritz. Słownik sztuk pięknych. Translated by Janina Kumaniecka. Katowice: Książnica, 2000.

Wojciechowski, Maria Jan. Ekslibris godło bibliofila. Wrocław / Warszawa / Kraków: Ossolineum, 1978.

Współczesny ekslibris polski, edited by Janina Safarini, and Czesław Woś. Warszawa: Muzeum Miasta Ostrowa Wielkopolskiego, Warszawska Galeria Ekslibrisu, 2000.

Zwolińska, Krystyna, and Zasław Malicki. Słownik terminów plastycznych. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1999.

Żyżak, Jan. „O ekslibrisach Zbigniewa Langera.” Ekslibris Polski 3–4 (1990): 3.


Published : 2021-12-30


Sterczewska , I., & Bochaczek-Trąbska, J. (2021). Emotive functions of the Polish exlibris from 1939–1945. Transfer. Reception Studies, 6, 219-233. https://doi.org/10.16926/10.16926/trs.2021.06.03

Iwona Sterczewska  
Jan Dlugosz University in Częstochowa (Częstochowa)   Poland
Joanna Bochaczek-Trąbska  j.bochaczek-trabska@ujd.edu.pl
Jan Dlugosz University in Częstochowa (Częstochowa)   Poland